બંકિમ ચટ્ટોપાધ્યાયના વંશજે ‘વંદે માતરમ’ મુદ્દે સોનિયા ગાંધી પાસેથી માફીની માંગ કરી છે, ‘ભૂલનું પુનરાવર્તન’ ગણાવતા તેમણે રાષ્ટ્રીય ગીત સાથે જોડાયેલા મુદ્દે સવાલ ઉઠાવ્યા છે, જેને કારણે રાજકીય ચર્ચા ફરી તેજ બની છે.

ચેટર્જીએ આરોપ લગાવ્યો કે કાર્યક્રમ દરમિયાન વંદે માતરમ ના સંપૂર્ણ સંસ્કરણના ગાન અંગે દેખીતી અસ્વસ્થતા હતી અને તેને રોકવાના વારંવાર પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હતા. સમાચાર એજન્સી PTI ના અહેવાલ મુજબ તેમણે કથિત ઘટનાને માત્ર દુર્ભાગ્યપૂર્ણ જ નહીં પરંતુ “ઐતિહાસિક ભૂલનું નિર્લજ્જ પુનરાવર્તન” ગણાવી.

સુમિત્રો ચેટર્જીએ સોનિયા ગાંધીને લખેલા પત્રમાં નૈહાટીના ભાજપના ધારાસભ્યએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ એક સામાન્ય નાગરિક, દેશભક્ત અને બંકિમ ચંદ્રના સીધા વંશજ તરીકે લખી રહ્યા છે. આ ઘટના પર ઊંડી વ્યથા, ખાલીપણાની ભાવના અને ગુસ્સો વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.

શ્રી અરવિંદોએ વંદે માતરમ ને દેશભક્તિના ધર્મ દ્વારા રાષ્ટ્રને એક કરનાર મંત્ર તરીકે વર્ણવ્યું હતું. આનો ઉલ્લેખ કરતા ચેટરજીએ ટિપ્પણી કરી હતી કે સ્વતંત્ર ભારતની ધરતી પર આખું ગીત ગાવામાં કોઈપણ ખચકાટ ખુદીરામ બોઝ જેવા સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓ દ્વારા આપવામાં આવેલા બલિદાનનું અપમાન છે.

ચેટરજીએ ભારતની સ્વતંત્રતા ચળવળમાં આ ગીતની ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના 1896ના કલકત્તા અધિવેશનમાં રવિન્દ્રનાથ ટાગોરે વંદે માતરમ ગાયું હતું અને 1905ના બનારસ કોંગ્રેસ અધિવેશનમાં સરલા દેવી ચૌધરાનીએ તે ગાયું હતું તેવા ઉદાહરણો ટાંક્યા હતા.

તેમણે એ પણ યાદ કર્યું કે કેવી રીતે 1909માં બાલ ગંગાધર તિલકના સમર્થકોએ તેમના રાજદ્રોહના કેસ દરમિયાન આ ગીત ગાયું હતું અને કેવી રીતે હૈદરાબાદની ઓસ્માનિયા યુનિવર્સિટીના રાષ્ટ્રવાદી વિદ્યાર્થીઓએ 1938માં નિઝામના પ્રતિબંધો છતાં તેનો પ્રેરણાદાયક સૂત્ર તરીકે ઉપયોગ કર્યો હતો.

કોંગ્રેસ સામે બેવડા ધોરણોનો આરોપ
ભાજપના એક ધારાસભ્યએ આરોપ લગાવ્યો કે આ ગીત અંગે કોંગ્રેસ પક્ષના કહેવાતા બેવડા ધોરણો કંઈ નવા નથી. ૧૯૩૭માં મુહમ્મદ અલી ઝીણાના વાંધા બાદ ‘વંદે માતરમ’ ગીતને ટૂંકું કરવાના પક્ષના નિર્ણયનો ઉલ્લેખ કરતાં તેમણે ટિપ્પણી કરી કે પક્ષના વર્તમાન વર્તનમાં તે સમાધાનના પડઘા દેખાય છે.

ચેટરજીએ પશ્ચિમ બંગાળમાં કોંગ્રેસ પક્ષની વિદ્યાર્થી પાંખ, છાત્ર પરિષદ તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું. તેમણે પ્રશ્ન કર્યો કે પક્ષનું ટોચનું નેતૃત્વ આ ગીત સાથે કેમ વાંધો ઉઠાવશે. તેમણે કહ્યું કે ‘વંદે માતરમ’ કોઈ રાજકીય પક્ષની મિલકત નથી પરંતુ ભારતની સામૂહિક સ્મૃતિ અને બંકિમચંદ્રના વારસાનો ભાગ છે. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે આ ગીત સ્વતંત્રતા સેનાનીઓ દ્વારા આપવામાં આવેલા બલિદાનમાંથી જન્મેલું રાષ્ટ્રીય પ્રતીક છે અને તેનું સન્માન કરવું એ રાષ્ટ્રના સ્વતંત્રતા સંગ્રામનું સન્માન કરવા સમાન છે.

ચેતવણી આપતા ચેટરજીએ કહ્યું કે ઇતિહાસ કોઈને પણ બક્ષતો નથી કે જે પણ નેતૃત્વ પોતાના સ્વતંત્રતાના મંત્રનું સન્માન કરવામાં નિષ્ફળ જશે તેને આખરે અંધકારમાં ધકેલી દેવામાં આવશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ કથિત ઘટનાથી પશ્ચિમ બંગાળના લોકોની લાગણીઓને ખૂબ જ ઠેસ પહોંચી છે અને તેમણે ગાંધીજીને આત્મનિરીક્ષણ કરવા અને દેશની અને ખાસ કરીને રાજ્યની જનતાની બિનશરતી માફી માંગવા વિનંતી કરી હતી.

ઘટના શું છે?
કોંગ્રેસના એક કાર્યક્રમનો એક વીડિયો સામે આવ્યો છે જેમાં સોનિયા ગાંધી પાર્ટી પ્રમુખ મલ્લિકાર્જુન ખડગે સાથે વાત કરતા દેખાય છે જ્યારે પૃષ્ઠભૂમિમાં ‘વંદે માતરમ’ વાગી રહ્યું છે. ત્યારબાદ ગાંધી અને ખડગે કથિત રીતે ગીત બંધ કરવા માટે ઈશારો કરતા જોવા મળે છે. જોકે કોંગ્રેસે ‘વંદે માતરમ’ના સંપૂર્ણ સંસ્કરણને ગાતા અટકાવવાના કોઈપણ પ્રયાસનો ઇનકાર કર્યો હતો. પાર્ટીએ જણાવ્યું હતું કે ગાંધી ફક્ત ખડગે માટે ખુરશી માંગી રહ્યા હતા.